Actueel

Waar 2020 bijna geheel in het teken stond van grote toetsopdrachten op het gebied van CPTED en infrastructuur, stond het tweede COVID-jaar 2021 voor een groot deel in het teken van scenario-ontwikkeling vanuit het domein Sociaal Veilig Ontwerp en Beheer voor voorheen Amsterdamse Krachtwijken; de ontwikkelbuurten.

Zelfstandig heb ik een sterke-punten-en-risicoanalyse uitgevoerd voor een aantal Hotspots in Osdorp, zoals de Wildemanbuurt, Osdorperban, Dijkgraafplein e.o. en in Geuzenveld Lambertus Zijlplein e.o.
In beide stadsdelen is na het opstellen van scenario’s ook gekeken naar kortetermijnmaatregelen, waar zowel de gemeente als corporaties mee aan de slag kunnen. Bij de Wildemanbuurt betekende dit oplossingen om de leefbaarheid van de Volksbuurt te vergroten met maatregelen zoals binnenterreinen weer opengooien, grond uitgeven voor volkstuinen en saai wintergroen omvormen naar seizoensgroen met vaste planten en lage inheemse struiken, naast meer exotische planten als palmen en oleanders toevoegen om zichtbaarheid bij entrees te vergroten. Niet zelden kwamen deze overeen met andere aandachtsgebieden, zoals de gezondheid verbeteren, obesitas bestrijden, hittestress tegengaan en biodiversiteit vergroten. 

Een vergelijkbaar traject, een afgeslankte VeiligheidEffectrapportage (VER), is doorlopen in opdracht van en samen met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV): eerst de Waterlandpleinbuurt (voorjaar) en in het najaar de Molenwijk. Ook hier hebben we een cocktail aan maatregelen voor korte, middellange en lange termijn aangereikt vanuit Crime Prevention Through Environmental Design. Meer weten: lilian.tieman@hetccv.nl.

Infrastructuur

Op de valreep kwam FCC/Veenix, de combinatie die de verbreding van de A9 tussen Knooppunt Badhoevedorp en Knooppunt Holendrecht vormgeeft, met het verzoek om het DO te toetsen op aspecten van CPTED. Ondanks COVID, stikstofdiscussie en PFAS toch weer activiteit in de wegenbouwbranche!

Met eerder opgestelde bevindingen uit VO en eisen die RWS heeft opgelegd, ben ik in het najaar begonnen de vijftien kunstwerken te beoordelen, met speciale aandacht voor de traverses, nieuwe openbare ruimte op het dek van de A9 bij Het Oude Dorp, Stadshart met bomenbrug en Bovenlandpad langs Meanderpark.

verbreding A9
Amstelveen A9

Voorjaar 2020 met drie infraprojecten

Het blijft altijd een uitdaging om bij grote infrastructuur sociale veiligheid en criminaliteitspreventie aan de voorkant te borgen. Dat gebeurt steeds vaker in samenhang met andere aspecten, zoals verkeersveiligheid, gebruiksvriendelijkheid en ecologie. In 2019 heb ik me als onafhankelijke CPTED-expert gebogen over het VO van de Afsluitdijk. Voorjaar 2020, ondanks Covid19, was het de beurt aan maar liefst drie infraprojecten met gemiddeld zo’n twintig te beoordelen objecten (tunnels, onderdoorgangen, fly-overs, verzorgingsplaatsen).

Het eerste was ViA15, het traject Ressen-Ouddiepen in de Achterhoek (in opdracht van GelreGroen). Een tweede, ook  in VO-fase, was de A9  tussen knooppunt Badhoevedorp en knooppunt Holendrecht (in opdracht van RWS verbreedt Veenix de A9 en legt een deel verdiept aan). Nadat ik in 2018 gekeken heb naar het VO van de A16, de noordrand van Rotterdam, heb ik in 2020 in opdracht van De Groene Boog het DO getoetst.

Achterkanten worden voorkanten: De A9 wordt bij Amstelveen 1,6 kilometer verdiept aangelegd. Er komen drie overkappingen die Amstelveen noord en zuid met elkaar verbinden.
A16
Ingewikkelde oversteken op maaiveld worden vervangen door viaducten over de A16 met een sociaal veilige avondroute tussen Berkel Rodenrijs en Rotterdam (Ankie Verbeek-Ohrlaan).

 

Instrumentontwikkeling

Een zeer uitgebreide VeiligheidEffectRapportage (VER) is in 2021 in opdracht van de Projectgroep Station Lelylaan opgesteld. Hoofdaannemer DSP-groep heeft WoldendorpWildervank, vanwege langdurige eerdere betrokkenheid, gevraagd een inhoudelijke rol te spelen, voornamelijk bij de ontwikkeling van scenario’s vanuit CPTED en de beoordeling van variantstudies die betrokkenen vanuit NS, ProRail, GVB en Ruimte & Duurzaamheid (gemeente Amsterdam) hebben ontwikkeld.

Na een schouw in plan- en breder studiegebied is een sterke-punten-en-risicoanalyse opgesteld en zijn in interne workshops en online meetings varianten becommentarieerd. INBO architecten en WoldendorpWildervank hebben het proces inmiddels opgepakt en gaan de wensen vertalen naar concrete oplossingsrichtingen vanuit de optiek van sociaal veilig ontwerp en beheer. Dan weet je in ieder geval zeker dat je alle bouwstenen voor ruimtelijke kwaliteit aan boord hebt.

 

Kavelniveau

De laatste sport op de participatieladder heet Belangencoalitie, een vorm van mededinging die net iets verder gaat dan co-creatie, waarbij bewonersorganisaties bij nieuwe ontwikkelingen ook stedenbouwkundigen, architecten en adviseurs kunnen aansturen. Zo kwam Hart voor de K-buurt in Amsterdam Zuidoost bij mij uit om vanuit sociale veiligheid een PvE op te stellen voor nieuwe gedachten voor hoogbouw langs de Karspeldreef.

Schouwen met bewoners die nieuwbouw in ronde torens voor ogen hebben en ontwerpers van Ruimte & Duurzaamheid die hoge blokken voor ogen hebben: vanuit beider optiek is wat te zeggen als je de ZETA-criteria vanuit sociaal veilig ontwerp en beheer als onderlegger neemt. Uitgangspunt is dat je geen oude Bijlmerfouten meer mag maken!

Voor de derde keer op rij in drie jaar tijd was ik betrokken bij een gewonnen Amsterdamse tender voor een bouwenveloppe. Na kavel 40 aan de Lelylaan en het poortgebouw op het Centrumeiland op IJburg (beiden in realisatiefase) viel deze keer de beurt aan een kavel in het Amstelkwartier.

Opdrachtgever Lister/UoMinds vroeg WoldendorpWildervank de inzending scherp te begeleiden vanuit de optiek van sociaal veilig ontwerp en beheer. De omgeving van de voormalige koffiefabriek in een industriële zone kent al wel enige hotels en is kwetsbaar voor drugshandel en rondhangen. Er is erg gelet op zichtbaarheid en territorialiteit (laat toegankelijke binnenterreinen niet aan het toeval over) en het stallen van fietsen waren aandachtspunten. Momenteel begeleid ik het plan van VO naar DO, waarbij ruim aandacht is voor de mix van woontypologieën, een soms complicerende factor als het gaat over sociale veiligheid en criminaliteitspreventie.

sociale veiligheid koffiefabriek
Gewonnen tender Amstelkwartier koffiefabriek

 

Onderwijs

Na de editie van 2020 online gedaan te hebben, heb ik de workshop CPTED aan de Polytechnische universiteit in het Poolse Lodz eindelijk weer live gegeven. Eind oktober was het zover, toen collega CPTED-expert Kyra Kuitert en ik een lang weekend parallelle workshops verzorgden met maar liefst vijftig architectuurstudenten.

De opgave was tweeledig: analyseer het plein van de vrijheid Plac Wolności in de huidige situatie en het voorliggend ontwerp van de architect van grote delen van de binnenstad, Jakup Krzysztofik, en kom met aanpassingen van het ruimtelijk ontwerp op het gebied van sociale veiligheid en leefbaarheid. De andere opgave betrof het ontwikkelen van een deel van de hoogbouwwijk Widzew, nadat we eerst in de sneeuw hadden geschouwd en een eigen sterkte-zwakteanalyse hadden gemaakt.

Sociale veiligheid hoogbouw
Schouwen met studenten in de hoogbouw van Widzew

In januari zouden we wisselen van opgave met de volgende groep studenten, maar een nieuw lockdown stak daar een stokje voor, zodat Kyra en ik het weekend van 21 t/m 23 januari online de begeleiding hebben verzorgd.

Het grote voordeel was dat we met zijn tweeën beide groepen konden begeleiden opdat we ook duidelijk een verdiepingsslag konden maken, vergeleken met de Warsztat in het najaar. Gelukkig was Kyra een meester in het werken met breakout rooms.

sociale veiligheid park
Studenten werken online aan verbetervoorstellen hoogbouw in Lodz

Van een geheel andere orde was het gastcollege dat ik in het voorjaar voor de Universiteit van Amsterdam (UvA) heb gegeven. Door Corona was het niet mogelijk het live te houden. Omdat twee personen in de buitenlucht wel mochten samenkomen, ben ik samen met een cameraman door de stad gelopen en hebben we een schouw van bijna twee uur teruggebracht tot een gefilmd college van drie kwartier, gevolgd door een online q&a. Hoogtepunt was de discussie over welke route je in de avond van Roeterseiland naar Metrohalte Waterlooplein (zuidelijke ingang) zou nemen. Een keuze uit drie. Schijnveiligheid bij de route naar de metro-ingang Waterlooplein viel goed te duiden. De formule beviel zo goed, dat dit een half jaar later is herhaald. Deze keer hoefde ik enkel live aan te schuiven voor het vragenhalfuur.  

online les Polen
Een weekend lang online workshops begeleiden met 45 studenten Politechnische universiteit Lodz